Zachte heelmeesters maken stinkende wonden

Brabants Dagblad 2017

Het etenstijd wanneer er wordt aangebeld. Mijn buurman vraagt mij vriendelijk of ik een kleine bijdrage over heb voor de Nierstichting. Diezelfde avond roept een bekend oncoloog de televisiekijker op geld, noodzakelijk voor het broodnodige onderzoek naar een specifieke vorm van kanker, te doneren aan zijn stichting. Zou het geld in ons land op zijn?

De volgende dag lees ik in de krant dat mijn gemeente via een ingewikkelde constructie de plaatselijke betaald voetbal organisatie te hulp is geschoten met een bedrag van drie miljoen euro. Dezelfde gemeente die de afgelopen jaren fors bezuinigd heeft op zorg aan huis voor chronisch zieken, gehandicapten en ouderen met als argument dat haar geld op is. 

Ongelijkheid in inkomen

In een aflevering van ‘Tegenlicht’ vertelt economisch journalist Schinkel mij dat de Europese Centrale Bank maandelijks tachtig miljard euro in de Europese economie pompt door staatsobligaties van haar lidstaten en bedrijven op te kopen. Mijn vermoeden dat er genoeg geld voorradig is wordt bevestigd. Maar waar is dit geld dan?

Schinkel toont aan dat dit extra geld door overheden en bedrijven nauwelijks wordt geïnvesteerd in projecten die extra werkgelegenheid en dus inkomen opleveren voor werknemers. In Groot Brittannië is de optelsom van de lonen op dit moment namelijk net zo hoog als in 2007 terwijl het totale vermogen in vergelijking met 2007 is gestegen met dertig tot veertig procent. De conclusie lijkt gerechtvaardigd dat deze maandelijkse injectie met tachtig miljard de ongelijkheid in inkomens vergroot in plaats van dat het deze ongelijkheid verkleint.

Volgens hoogleraar Jaap van de Duijn is de ongelijkheid in inkomen in de VS nog extremer dan in Europa. Daar verdient de CEO van een grote onderneming namelijk twee honderd maal het loon van een gemiddelde werknemer. Daarnaast is volgens hem zowel in Europa als in de VS gedurende de laatste twee decennia de belastingdruk verschoven van de grote bedrijven richting de burger door het heffen van meer inkomstenbelasting en het in rekening brengen van hoge BTW tarieven.

De gevolgen van twee decennia lang neoliberaal beleid in de vorm van onnodige bezuinigingen (een economie in zwaar weer dient gestimuleerd te worden) pikt de burger terecht niet. Het gevolg is bekend. Populisme en zich ontluikend  racisme vieren hoogtij. Een afweerreactie van het volk. Een volk dat terecht geen enkel vertrouwen meer heeft in de symptoombestrijding waar het huidige kabinet en de ECB de financiële crisis mee trachten te bezweren.

Kern van het probleem

Hoe nu dit probleem in de kern aan te pakken? Door op zoek te gaan naar de werkelijke oorzaken van het grote verschil in inkomen onder de bevolking en deze daadwerkelijk aan te pakken. Ann Pettifor, een Britse econoom die de financiële crisis voorspelde, geeft in dezelfde aflevering van ‘Tegenlicht’ een analyse die als volgt luidt: ‘de financiële crisis is een gevolg van een uit de bocht gevlogen marktwerking. Een markt die meer macht heeft dan overheden veroorzaakt een woestenij waarin de burgers moeten bloeden (dit is echt geen hogere wiskunde, dit leerde ik al op de middelbare school). Daarbij komt dat de gemiddelde Westerse economie zwak is. We hebben een rentenierseconomie waarbij het loont op je kont te blijven zitten en van je vermogen te leven in plaats van producten te produceren met behulp van dure arbeid, grond en schaarse grondstoffen en dus werkgelegenheid te creëren. Een groot deel van de tachtig miljard die de ECB maandelijks in de economie pompt wordt vooral gebruikt om de balansen van de Europese banken op pijl te houden. Het gevolg is dat dit extra geld in de zakken van de vermogenden terecht komt en de ongelijkheid in inkomens onder de burgers nog groter wordt terwijl deze ongelijkheid nu juist de kern van het probleem is. Het restant van de tachtig miljard wordt door de financiële sector gebruikt om een zieke economie in stand te houden in plaats van dat het gebruikt wordt om de economie daadwerkelijk te hervormen’. 

Rol overheid

‘Pettifor’ schetst de volgende oplossing: ‘de overheid dient inkomen te genereren. Dit kan ze doen door werkgelegenheid te creëren. De geschiedenis geeft een perfect voorbeeld. De periode 1945 -1970 was een uiterst welvarende periode die gekenmerkt werd door economische stabiliteit, groei en nauwelijks werkeloosheid. De kapitaalstromen, rentetarieven en wisselkoersen werden door overheden internationaal gereguleerd. De overheid zou, net als destijds, ook nu banen kunnen creëren’, aldus Pettifor. Banen om het land te beschermen tegen bijvoorbeeld de gevolgen van klimaatverandering, banen om de samenleving fossiel-brandstof-vrij te maken in 2025 en niet pas in 2050, dan zijn we immers zelf inmiddels verworden tot fossielen en bijvoorbeeld banen te creëren om de zorg te verbeteren.

Terminaal zieke patiënt

Naast de zojuist beschreven economische hervormingen is er naar mijn mening een hervorming van het monetaire stelsel nodig. Het huidige monetaire stelsel is vergelijkbaar met een terminaal zieke patiënt. De maandelijkse injectie van tachtig miljard met een chemokuur die de verlossing nog even uitstelt. Het verhogen van de dekkingsgraad voor onze nationale banken van 3% naar 5% procent niet meer dan een paracetamolletje. Het stelsel mag fundamenteel veranderd worden. Maak het scheppen en beheren van de girale geldberg (97% van de totaal in omloop zijnde geldhoeveelheid) tot een taak van de overheid (daarmee staat het automatisch onder invloed van het democratische proces) en laat dit niet meer door commerciële banken, zoals nu het geval is, uitvoeren. Dat leidt namelijk tot extreme ongelijkheid in inkomens. Tevens mag de rente, die het verschil in vermogen tussen kapitaalbezitters en mensen zonder kapitaal of met schuld, steeds groter maakt, afgeschaft worden en mag de in omloop zijnde geldhoeveelheid weer aan de goudvoorraad gekoppeld worden zoals dat tot in de jaren zeventig het geval was. Uiteraard vergt dit beleid internationale afstemming.

Omdenken

Zowel ons economische als monetaire systeem kunnen zo georganiseerd worden dat het de mens en zijn natuurlijke omgeving in vele opzichten verrijkt in plaats van verarmt. Dit vereist alleen een andere manier van denken ofwel ‘omdenken’. Een andere mentaliteit met ander gedrag. Het is namelijk nodig af te kicken van onze schuldverslaving, consumptieverslaving en economische groeiverslaving. Met economische groei of materiële welvaart is niets mis, wel met onze eenzijdige gerichtheid daarop. In plaats daarvan mogen we leren op een liefdevolle manier met onszelf, elkaar, dieren en de aarde om te gaan. Dus ik zou zeggen niet alleen de militairen op de yoga maar yoga- en meditatieles vanaf groep één op de basisschool.

Of pakken we de maatschappelijke problemen niet in de kern aan, leren we niets van onze geschiedenis en roepen we tijdens de landelijke verkiezingen in maart 2017 liever een periode van nog meer symptoombestrijding of fascisme over onszelf af? Een nieuwe periode Rutte met een ongeremde markteconomie met of zonder symptoombestrijding en als gevolg daarvan een bloedende burger en een comfortabel levende elite? Of  een periode Wilders waarin we groepen Nederlanders, vluchtelingen of Europa als zondebokken aanwijzen voor de economische malaise zonder deze daadwerkelijk op te lossen? Een periode waarin we waarden als vrijheid, broederschap, gelijkheid, solidariteit, rechtstaat en democratie inleveren voor een schijnveiligheid, vorm gegeven door een nationalistisch beleid. Een periode waarin we onze waarden toevertrouwen aan iemand die zijn eigen club ‘Partij Voor de Vrijheid’ noemt en tegelijkertijd de Koran verbiedt. Aan iemand die het nationale parlement een nepparlement noemt en tegelijkertijd weigert zijn eigen partij democratisch te leiden en communiceert via een Twitteraccount. 

Hoop dat de burger beseft dat het functioneren van onze democratie staat of valt bij de bereidheid zich te verdiepen in maatschappelijke problemen en vooral in de mogelijk duurzame oplossingen daarvan.

Bericht Delen?!

Reactie Achterlaten

Je e-mail adres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.