Vertrouwen

Of er een protocol is voor een patiënt in het bezit van een wurgslang, vraagt de verpleegkundige tijdens een vergadering van de thuiszorgorganisatie ‘Buurtzorg’. De nationale politie heeft twintigduizend procedures tegen haar eigen politie- mannen en vrouwen lopen. Burgers raken bij het aanvragen van sociale voorzieningen verstrikt in een web van regels en procedures. Zorgprofessionals kunnen hun werk niet naar behoren uitoefenen vanwege een verstikkende bureaucratie en de administratieve taken die deze vereist. Zomaar een greep uit het nieuws van de laatste weken met als gemene deler, oppervlakkig gezien, regels, procedures en protocollen maar in werkelijkheid het gehanteerde mensbeeld van waaruit overheid, politiemanagement en verzekeraars handelen.

Mensbeeld

Douglas Mc Gregor beschrijft in zijn boek de ‘Human Side of Enterprises’ de theoriën X en Y. Theoriën die typische kenmerken van werknemers veronderstellen om vervolgens deze kenmerken te koppelen aan een daarbij passende wijze van motivatie of leiderschap.

Theorie X hanteert een mensbeeld dat ervan uit gaat dat werknemers lui zijn en werken zoveel mogelijk willen vermijden. Daarom moeten ze gedwongen worden te werken en nauw gecontroleerd worden. Volgens dit mensbeeld vermijden werknemers verantwoordelijkheid, zijn ze niet dynamisch en verstandig, willen ze geen veranderingen en zijn ze louter uit op eigen belang. Het resultaat van deze visie is dat managers een autoritaire leiderschapsstijl aannemen gebaseerd op ongelijkwaardigheid en dat motivatie van werknemers wordt verkregen via bestraffing en strikte beloning. De manager dient met zijn medewerkers om te gaan zoals een baasje op de puppycursus leert zijn nieuwe pup te managen. Een doodlopende weg.

Theorie Y bevat het tegenovergestelde mensbeeld. Dit mensbeeld gaat ervan uit dat mensen van nature graag werken, zichzelf onder controle kunnen houden en creatief zijn. Werknemers bezitten intrinsieke motivatie en worden bij de organisatie waar ze werken betrokken door ze inspraak te verlenen en verantwoordelijkheid toe te vertrouwen.

Angst en wantrouwen

Omdat een kleine groep burgers misbruik maakt van sociale voorzieningen zijn de procedures en systemen die door de overheid gehanteerd worden om te bepalen of een burger voor een voorziening in aanmerking komt, in de ervaring van vele burgers gebaseerd op het mensbeeld volgens theorie X. Bestaande procedures zijn ontworpen vanuit angst voor misbruik van deze voorzieningen. Gebaseerd op het wantrouwen van de burger door de overheid. Dit ondanks dat het overgrote deel van de burgers oprechte bedoelingen heeft bij de aanvraag van een (sociale) voorziening zoals bijvoorbeeld huur- of zorgtoeslag.   

Het beleid van het management van de nationale politie is blijkbaar op ditzelfde wantrouwen gebaseerd. In plaats van dat zij vanuit vertrouwen (mensbeeld theorie Y) met haar medewerkers rond de tafel gaat zitten om het (arbeid)conflict op te lossen start zij juridische procedures op. Procedures verhinderen vaak werkelijk contact tussen organisatie en werknemer of overheid en burger en voorkomen daardoor de oplossing van het bestaande probleem.

Bewustzijn 

Angst en wantrouwen zijn emoties die niet de juiste voedingsbodem vormen voor goed leiderschap en beleid. Het is de uitdaging voor moderne bestuurders leiding te geven en beleid te maken vanuit vertrouwen. Vanuit vertrouwen in de capaciteiten, positieve intentie en creatieve vermogens van medewerkers of burgers.

Angst, wantrouwen en een overdreven behoefte aan controle zijn producten van een ego gedragen bewustzijn. Vertrouwen is verbonden met een hart gedragen bewustzijn. Transformatie van bewustzijn is daarom noodzakelijk voor een open, transparante, daadkrachtige, menswaardige en inspirerende wijze van besturen, samenwerken en beleid gebaseerd op werkelijke gelijkwaardigheid.

Realistisch

Niet realistisch ? Ricardo Semler heeft reeds in de jaren tachtig en negentig van de vorige eeuw met zijn bedrijf SEMCO bewezen dat leiderschap vanuit vertrouwen vanuit verschillende invalshoeken bezien zeer winstgevend kan zijn. Wat dichter bij huis, de snelst groeiende thuiszorgorganisatie ”Buurtzorg’ van Nederland bewijst al tien jaar lang dat met vertrouwen in medewerkers en zelfstandige teams zonder overhead en protocollen, de beste thuiszorg van Nederland geleverd wordt. Dit ondanks het jarenlange wantrouwen van zorgverzekeraars jegens hun manier van werken.

Bericht Delen?!

Reactie Achterlaten

Je e-mail adres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.